Astma (asthma bronchiale, bronchiaal astma)

Astma is een ontsteking (inflammatie) van de lagere of kleinere luchtwegen (de bronchiën), waardoor deze overmatig slijm produceren en/of gevoeliger worden (dit wordt bronchiale hyperreactiviteit genoemd) voor allerlei prikkels (of astma-provocerende factoren). Als gevolg daarvan kan een plotselinge aanval van hevige ademnood (een astmaaanval) en/of aanhoudende kortademigheid (zgn. chronisch astma) optreden.

Symptomen van astma

Mogelijke symptomen bij astma:
- Benauwdheid (dyspnoe)
- Kortademigheid
- Ademnood tijdens inspanning
- Piepende ademhaling
- Hoesten met of zonder slijm (sputum),
- Allergische neus-, oog- en huidklachten

Let op!
- Een exacerbatie is een periode waarin de astmaklachten ? meestal onder invloed van één of meer astma-provocerende factoren ? tijdelijk erger zijn dan normaal.
- Bij een astma-aanval gebeurt dit (vrij) plotseling.
- Bij chronisch astma is sprake van aanhoudende kortademigheid (chronische respiratoire insufficiëntie).

Behandeling van astma

Behandelingsschema voor astma:
- Stap 1 (bij lichte astma)
- Ca. 2 x per week inhalatie van een luchtwegverwijder
- Stap 2 (bij lichte tot matige astma)
(1) Tot 2 x per dag inhalatie van een luchtwegverwijder
(2) Als meer dan 2 x per dag inhalatie van een luchtwegverwijder nodig is: 3-4 x daags kortwerkende luchtwegverwijder + ontstekingsremmer (zie cromoglycinen of inhalatie-corticosteroïden)
- Stap 3 (bij matige tot ernstige astma)
Bij dagelijkse en vaker dan 1 x per week nachtelijke klachten: doseringen en/of gebruiksfrequentie verhogen (zie stap 2) of overgaan op een combinatie van ontstekingremmers met langwerkende luchtwegverwijder
- Stap 4 (bij ernstige astma)
Per geval instellen op een geschikte combinatie en dosering van een ontstekingremmer, theofylline (Theolair®, Theolin®) en/of kort- of langwerkende luchtwegverwijder.

Let op! Indien men tevens (hoge) koorts en een ziek gevoel heeft: amoxicilline, doxycycline of amoxicilline/clavulaan zuur (Augmentin®)

Astma-aanval

Krampachtige samentrekking (spasme) van de lagere luchtpijpvertakkingen (de bronchiën), waardoor ernstige benauwdheid (dyspnoe) kan ontstaan. Een langdurige astma-aanval wordt in medische termen status asthmaticus genoemd.

Mogelijke oorzaken:
Astma (astma bronchiale), chronische bronchitis, longemfyseem en chronisch obstructieve longziekten (COPD).

Beschikbare behandelingen:
- Inademing (inhalatie) van luchtwegverwijdende middelen (zgn. broncho-spasmolytica)

Status asthmaticus

Status asthmaticus is een lang aanhoudende astma-aanval die (zeer) ernstige ademnood tot gevolg heeft.

Beschikbare behandelingen voor status asthmaticus:
- Acute behandeling: luchtwegverwijdende therapie met luchtwegverwijder
- Vervolgbehandeling: injectie (i.v.) met een relatief hoge dosis (de oplaaddosis) corticosteroïd en daarna een corticosteroïd-infuus (de onderhoudsdosis). De werking daarvan begint na 6-8 uur.

Verschillen tussen astma en COPD

De verschillen tussen astma en COPD (ook wel COL of chronische obstructieve longziekten, zoals long-chronische brochitis en long-emfyseem):

Leeftijd:
Astma:
- begint meestal op jonge leeftijd
COPD:
- begint meestal pas na de 40-jarige leeftijd

Symptomen:
Astma:
- Soms moeilijke ademhaling
- Soms tijdelijke kortademigheid
- Soms piepende ademhaling
- Longen snel geprikkeld door stoffen in de lucht
COPD:
- Vriiwel voortdurend hoesten
- Altijd kortademig, zowel met als zonder inspanning
- Altijd piepende ademhaling
- Vaak verkouden
- Ademhalingsproblemen bij inspanning (traplopen, fietsen, etc.)

Oorzaken:
Astma:
- Ontsteking en overgevoeligheid (hypereactiviteit) van het longweefsel staan voorop
- Virusinfecties van de longen
- Overgevoeligheid voor koude lucht
- Overgevoeligheid vooor prikkelende stoffen (o.a. sigarettenrook, stof, dierlijke stoffen)
- Overgevoeligheid voor lichamelijke inspanning
COPD:
- Vernauwing van het longweefsel staat centraal
- Langdurige inademing van irriterende stoffen, zoals rook
- Erfelijke aanleg

Oorzaken van astma

Mogelijke oorzaken van astma:
- Verhoogde gevoeligheid (bronchiale hyperreactiviteit) van het longweefsel (de bronchiën) door vervuilde lucht (o.a. rook, tabaksrook, ozon en zwavel- of stikstofoxiden), koude lucht, (huis)stof en/of lichamelijke inspanning
- Luchtweginfecties met micro-organismen (astmatische bronchitis).
- Allergenen, zoals pollen, huismijt en huidschilfers van o.a. katten en cavia's (seizoensgebonden astma)
- Erfelijke aanleg (atopische of constitutioneel astma)
- Hartfalen: inspanningsastma (astma cardiale)
- Combinatie van bovengenoemde factoren (veelvoorkomend)

Voorkomen van astmaklachten

Astma-klachten kunnen o.a. worden voorkómen door:
- het vermijden van contact met astmaprovocerende factoren (o.a. koude lucht, pollen, katten- hondenharen en schilfers, etc.)
- de sanering van astmaprovocerende factoren (o.a. huisstof, katten- hondenharen en schilfers) uit de woon-/leefomgeving
- onderhoudsmedicatie met cromoglicinen (cromonen)

Zie ook:
- chronisch obstructieve longziekten (COL)
- astma en COL-middelen
- luchtweg-verwijdende middelen

Terug naar luchtwegaandoeningen