donderdag, 12 december 2019

Wat is het Landelijk Schakelpunt?

Artsen en apothekers delen medische gegevens

Huisartsen en apothekers delen medische gegevens via het Landelijk Schakelpunt. Hoe werkt dit en wat kan er allemaal?

1. Hoe wisselen artsen medische gegevens uit?

Stel: je hebt last van een flinke benauwdheid die maar niet overgaat. Het is weekend, dus je moet naar de huisartsenpost. Daar zit een arts die je niet kent. Hij leest in zijn computer wat er in je medisch dossier staat over je benauwdheidsklachten. Maar dat kan niet zomaar. Die gegevens ziet hij alleen als je eigen huisarts een samenvatting daarvan heeft gedeeld via het Landelijk Schakel punt. En dát mag alleen met jouw toestemming.

Meer dan 11 miljoen mensen hebben deze toestemming gegeven. Hun gegevens bevinden zich in de computer van hun zorgverlener, bijvoorbeeld de huisarts. Het Landelijk Schakelpunt legt alleen de verbinding tussen verschillende zorgverleners. Het Landelijk Schakelpunt is dus geen website waar al je medische gegevens op staan.

Ook apothekers delen gegevens via het Landelijk Schakelpunt. Bijvoorbeeld over het medicijngebruik, allergieën of over gevoeligheden. Handig voor de huisarts of specialist die een nieuw middel voorschrijft. En veilig als je meerdere apotheken bezoekt, want zo kan iedere apotheker zien of alle medicijnen wel samen kunnen. Dit kan zelfs een ziekenhuisopname voorkomen. Net als de huisarts heeft de apotheker hiervoor toestemming nodig.

Tip: Wil je toestemming geven of intrekken voor het Landelijk Schakelpunt? Regel het met de huisarts of apotheek, of via www.ikgeeftoestemming.nl.

2. Mogen alle artsen deze gegevens bekijken?

Inkijken kan door veel artsen en apothekers, maar het mag alleen als ze je behandelen. Dat lijkt onveilig, maar elke keer als een arts of apotheker in de gegevens neust, verschijnt zijn naam in het systeem. Als iemand het doet terwijl hij je niet behandelt, loopt hij risico op een boete en andere strafmaatregelen.

Voor de huisartsgegevens geldt dat ze kunnen worden ingezien door de eigen huisarts en de waarnemend huisarts, bijvoorbeeld op de huisartsenpost. De medicatiegegevens zijn te bekijken door huisartsen, waarnemend huisartsen, apothekers, ziekenhuisapothekers en medisch specialisten in de regio. Zij werken in ziekenhuizen, ggz-instellingen, bij de jeugdgezondheidszorg, in instellingen voor gehandicapten of in de eigen praktijk. Je kunt niet zelf kiezen welke zorgverlener mag kijken. Dat komt doordat de techniek dit nog niet aankan. Naar schatting blijft dit nog drie jaar zo.

Tip: Zelf in de gaten houden wie je medische gegevens heeft bekeken? Dat kan via www.vzvz.nl. Houd je mobiele telefoon bij de hand, want inloggen gaat met je DigiD en een sms. Zet meteen de mailservice aan, dan krijg je voortaan een mailtje als iemand in je gegevens heeft gekeken.

3. Kan ik ergens controleren wat er over mij te lezen is?

Je kunt als patiënt je eigen gegevens bekijken via www.vzvz.nl. Daar zie je dan bijvoorbeeld dat de apotheek medicijnen meegaf – maar niet wélke dat waren. Zorgverleners kunnen dat wel zien. Zij mogen bij deze medische gegevens omdat ze een speciale UZI pas hebben die goed vastlegt wie ze zijn. Zo’n pas bestaat nog niet voor patiënten. Toegang voor de patiënt is beveiligd met DigiD en een sms. Dat is de beste beveiliging die er is voor de patiënt, maar het is niet veilig genoeg voor zoiets gevoeligs als medische gegevens. Het duurt naar schatting nog drie jaar voordat het wel kan. Tot die tijd zijn er experimenten gaande. Zo is in Nijmegen een project gestart waarbij patiënten de huisartsgegevens kunnen inzien via het Landelijk Schakelpunt. In Friesland gebeurt dat met de medicijngegevens op de mobiele telefoon.

Tip: Ook al kun je je medisch dossier nog niet digitaal inzien, je kunt het wel altijd opvragen bij de huisarts. Een medicatieoverzicht kun je opvragen bij de apotheek.

4. Is het wel goed beveiligd?

Wie tijdens een dagje uit onverwacht in het ziekenhuis belandt, zal misschien zeggen: té goed. Buiten je eigen regio kunnen zorgverleners namelijk niet je gegevens inzien via het Landelijk Schakelpunt. Dit heeft de politiek afgedwongen uit angst voor misbruik (zoals inbraak door hackers). Daarom is Nederland in 44 regio’s verdeeld.

Er zijn wel uitzonderingen: universitair medisch centra en sommige regionale zieken huizen hebben wel een brede toegang. In het buitenland kan geen enkel ziekenhuis in het Landelijk Schakelpunt.

Tip: Op vakantie buiten de eigen regio? Vraag vooraf bij de apotheek een uitdraai van de medicijnen of een medicijn paspoort, zodat artsen in geval van nood kunnen zien waar ze rekening mee moeten houden.

5. Is het lab ook aangesloten?

Hoewel het technisch wel mogelijk is, zijn de meeste laboratoria nog niet aangesloten op het Landelijk Schakelpunt. Wanneer bloed geprikt wordt, krijgt de huisarts de uitslag toegestuurd. Maar de apotheker heeft deze gegevens ook nodig, bijvoorbeeld voor controle op de nierfunctie. Uit onderzoek blijkt dat driekwart van de apothekers de lab waarden niet ontvangt van de huisarts. Dat kan gevaarlijk zijn, want voor veel medicijnen is controle op de nierfunctie nodig.

Tip: Vraag aan de huisarts of deze de lab gegevens die belangrijk zijn voor de medicijnbewaking, ook naar de apotheek stuurt. Of neem zelf een uitdraai mee en geef die aan de apotheek.

6. Kan ik als patiënt zelf meer regie krijgen?

Sommige patiënten willen de volledige regie hebben over hun eigen gegevens. De Patiëntenfederatie Nederland is daarom bezig een 'persoonlijke gezondheidsomgeving' te ontwikkelen op internet. Onder de naam 'MedMij' zijn proeven gaande met dit model. De patiënt tikt zelf gegevens in over zijn gezondheid, bijvoorbeeld bloedglucosewaarden. Artsen en apothekers kunnen medische gegevens toevoegen. De patiënt bepaalt zelf wie wat ziet, en of er bijvoorbeeld een mantelzorger mee kan kijken. Dit alles met een veilige toegang.

Tip: Meer weten over de plannen voor de persoonlijke gezondheidsomgeving? Kijk op www.medmij.nl.

Bron(nen):