vrijdag, 4 december 2020

Boekrecensie: Dat zit in de genen

Alles zit in de genen, maar in de genen zit niet alles

Van onze schoenmaat tot crimineel gedrag en van onze intelligentie tot de aanleg voor een ziekte als Alzheimer. Martijn van Calmthout en Mieke Zijlmans beantwoorden in ‘Dat zit in de genen’ de vraag of het aangeboren is of een gevolg van opvoeding en omstandigheden.

Al jaren zijn er veel discussies over de kwestie ‘nature versus nurture’. Het gaat hier om de vraag of onze eigenschappen aangeboren of aangeleerd zijn. Wat is toe te schrijven aan genen en wat aan de omgeving waarin we opgroeien?

Martijn en Mieke maken op de eerste bladzijden deze twijfels met de grond gelijk. Zowel opvoeding als aanleg laten vingerafdrukken achter in onze persoonlijkheid, ons gedrag en onze gezondheid. Verder vertellen zij dat het samenspel tussen de twee uiteindelijk bepaalt wie we zijn en hoe ons leven verloopt. Aanleg zonder opvoeding zou ons niet hebben gemaakt wie we zijn geworden.

Uitgangspunt

De auteurs hebben voor het boek een lijst met meer dan honderd menselijk kenmerken en verschillende aandoeningen opgesteld. Deze lijst was voor hun het uitgangspunt voor het maken van het boek. Deze gebruikten zij als naslagwerk.

Daarnaast keken zij naar de geschatte betekenis van genen. Zo hebben zij een selectie van 50 menselijk eigenschappen gemaakt die zij in Dat zit in de genen bespreken. Sommige eigenschappen wekken nu eenmaal meer nieuwsgierigheid op dan anderen, constateerden ze. Daarom kozen Martijn en Mieke er niet voor om ziektes als taaislijm te behandelen, maar onderwerpen als politiek en religie, maar ook de kleur van ons haar.

Vlot lezen

Ondanks dat ze soms moeilijke woorden gebruiken, lees je vlot door de tekst heen. Dit maakt het heel fijn lezen. Als je door het boek bladert, is het heel makkelijk de keuze te maken over welke eigenschappen je wel of niet wilt lezen. Deze kun je ook heel simpel opzoeken in de inhoudsopgave. Elk onderwerp bespreken Martijn en Mieke op vier bladzijden en met bijpassende afbeeldingen. Ook lichten ze een uitspraak uit de tekst toe.

Leuke ervaring

Het boek biedt een hele leuke ervaring bij het nalopen van de verschillende eigenschappen. Zo lees je bijvoorbeeld dat rekenvaardigheid en een wiskundeknobbel inderdaad in de familie zitten en dat verslavingsgevoeligheid grotendeels aangeboren is. De informatie die Martijn en Mieke meegeven is leerzaam, écht interessant en zeker het lezen waard.

Martijn Van Calmthout is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant en presenteert het maandelijkse KennisCafé in De Balie. Mieke Zijlmans is wetenschapsjournalist voor onder andere De Volkskrant en de NPO. Het boek is een uitgave van Lannoo en voor €19,99 verkrijgbaar bij onder andere bol.com.