woensdag, 30 september 2020

Is het borstkanker?

1 op de 7 vrouwen krijgt ooit de diagnose

Een knobbeltje in je borst. De schrik zit er direct in: het zal toch geen borstkanker zijn? Vaak is het loos alarm. Maar toch is het goed om alert te zijn, want maar liefst een op de zeven vrouwen krijgt ooit de diagnose borstkanker te horen…

Bij kanker gaat er iets mis met de celdeling. Het menselijk lichaam is opgebouwd uit cellen, waarin erfelijk materiaal zit in de vorm van DNA. Lichaamscellen delen zich steeds, zodat afstervende cellen vervangen kunnen worden door nieuwe. Maar soms gaat er hierbij iets mis. Door foutjes in het DNA kunnen cellen zich ongeremd gaan delen. Zo kan een kwaadaardig gezwel ontstaan: een tumor. De medische term is een carcinoom.

Wat is borstkanker?

Bij borstkanker is er sprake van kanker in en om het borstweefsel. De medische term voor borstkanker is mammacarcinoom. Mamma betekent borst en carcinoom betekent kwaadaardige tumor. Bij het overgrote deel van de vrouwen begint de ziekte in de melkgangen. Meestal gaat het om kanker in één borst.

Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker onder vrouwen. Ieder jaar komen er in Nederland zo'n 14.900 vrouwen (en circa 130 mannen) met deze ziekte bij. Vanaf je 35e loop je een verhoogd risico, maar vooral na de overgang neemt de kans op borstkanker flink toe. Bijna 75 procent van alle mensen is 50 jaar of ouder als de diagnose gesteld wordt.

Oorzaken borstkanker

Over de oorzaken van borstkanker doen veel fabels de ronde, zoals dat je het zou krijgen van deodorant of het dragen van een beugelbeha. Veel mensen denken dat borstkanker altijd erfelijk is, maar dat geldt maar voor 5 à 10 procent van de vrouwen die borstkanker krijgen. Meestal is de oorzaak van borstkanker niet bekend.

Risicofactoren

Er zijn risicofactoren die de kans op borstkanker vergroten, maar het is niet zo dat je altijd borstkanker krijgt als je een bepaalde risicofactor voor jou geldt. Andersom zijn er patiënten met borstkanker waarbij niet duidelijk is welke risicofactor een rol gespeeld zou kunnen hebben. Het ontstaan van borstkanker heeft te maken met een combinatie van factoren.

De vrouwelijke geslachtshormonen hebben invloed op de kans op borstkanker. Hoe langer je bent blootgesteld aan oestrogeen en progesteron, hoe groter je risico op borstkanker is. Vrouwen die voor hun twaalfde begonnen te menstrueren en laat in de menopauze kwamen, geen kinderen hebben gekregen of na hun 35e kinderen kregen, lopen meer risico. Ook verhogen de anticonceptiepil en hormoonpreparaten tegen overgangsklachten het risico op borstkanker. Daarentegen is je kans op borstkanker kleiner als je laat begon te menstrueren en vroeg in de overgang kwam, op jonge leeftijd zwanger bent geweest, meerdere kinderen hebt gekregen en langdurig borstvoeding hebt gegeven.

Daarnaast spelen leefstijlfactoren een rol. Het verband tussen voeding en borstkanker is nog niet duidelijk. Wat wel bekend is, is dat overgewicht, alcohol en roken het risico op borstkanker vergroten. Beweging vermindert juist de kans op borstkanker.

Symptomen bij borstkanker

Deze veranderingen in de borst kunnen wijzen op borstkanker:

  • Een knobbeltje.
  • Een kuiltje.
  • Verandering van de tepel: roodheid, schilfertjes, sinds kort ingetrokken, vochtafscheiding, een streng(etje) naar de tepel.
  • Warm aanvoelende borst met rode verkleuring.
  • Slecht genezend plekje.
  • Pijnlijke plek.
  • Zwelling in de oksel

Het borstweefsel voelt altijd wat bobbelig aan. Ook vlak voor de menstruatie voelen je borsten vaak anders aan dan in de rest van de maand. Bovendien kunnen knobbeltjes en de andere genoemde veranderingen een onschuldige oorzaak hebben. Zorg dat je vertrouwd raakt met de normale vorm en structuur van je borsten. Hierdoor is de kans groter dat je een verandering opmerkt. Als je je zorgen maakt of een verandering opmerkt, is het verstandig om voor de zekerheid altijd naar je huisarts te gaan. Hoe vroeger je borstkanker ontdekt, hoe groter de kans op genezing.

Diagnose

De huisarts onderzoekt de borsten en lymfeklieren. Indien nodig, verwijst hij je door naar een chirurg of mammapoli. Veel ziekenhuizen hebben een mammapoli, een speciale polikliniek met allerlei specialisten waar je op een dag verschillende onderzoeken ondergaat. Vaak krijg je dezelfde dag de uitslag.

De onderzoeken kunnen bestaan uit:

  • (Nog een keer) lichamelijk onderzoek.
  • Mammografie: röntgenfoto van de borst.
  • Echografie: arts beweegt een apparaatje over de huid dat geluidsgolven uitzendt. Zo maakt de arts foto’s van organen en weefsels.
  • MRI-scan.
  • Punctie: weefselcellen en/of vocht worden opgezogen met een holle naald, zodat deze bekeken kunnen worden.
  • Biopsie: arts neemt een stukje weefsel weg, zodat het onderzocht kan worden.

Mocht er een kwaadaardige tumor ontdekt worden, dan is er vervolgonderzoek nodig om te zien of er uitzaaiingen zijn en hoe ver de tumor zich uitgebreid heeft.

Behandeling borstkanker

De meestvoorkomende behandelingen bij borstkanker zijn:

  • Een operatie: bij een derde van de patiënten moet de hele borst verwijderd worden. Bij tweederde van de vrouwen wordt de tumor en omliggend weefsel verwijderd (borstsparende operatie). Soms worden ook de lymfeklieren in de oksel oepratief verwijderd.
  • Bestraling (radiotherapie): de kankercellen worden met behulp van straling gedood.
  • Chemotherapie: behandeling met medicijnen die de celdeling verstoren of de kankercellen vernietigen.
  • Hormoontherapie: behandeling die de werking van oestrogeen tegengaat.
  • Doelgerichte therapie: medicatie die alleen de tumorcellen aanpakt en de gezonde cellen met rust laat.

Vaak bestaat de behandeling uit een combinatie van de bovenstaande opties.

Wat is de kans op genezing?

Als je te horen krijgt dat je borstkanker hebt, stort je wereld in. Veel patiënten willen vooral één ding weten: hoe groot is mijn kans op overleving? Dit wordt onder meer bepaald door het type borstkanker.

Sommige vormen van borstkanker zijn namelijk agressiever dan andere. Verder hangt het af van het stadium waarin de ziekte zich bevindt. Hoe groter de tumor en hoe verder de uitzaaiingen, hoe slechter de vooruitzichten. Daarom is het ook zo belangrijk om er vroeg bij te zijn.

Heel in het algemeen kun je zeggen dat gemiddeld 87 procent van de mensen met borstkanker vijf jaar na de diagnose nog in leven is. Na 10 jaar is de overlevingskans voor vrouwen 79 procent en voor mannen 68 procent.

Dit artikel is goedgekeurd door het Wereld Kanker Onderzoek Fonds. Het Wereld Kanker is al meer dan 25 jaar de autoriteit in Nederland op het gebied van voeding, lichaamsbeweging, lichaamsgewicht en kanker. Er zijn geen garanties tegen kanker, maar door gezond te eten en te leven kunnen we de kans op kanker wel verkleinen.