vrijdag, 17 januari 2020

Hormonen en humeur

Alle pieken en dalen

Onbedwingbare zin in chocola, prikkelbaar, een zinderend geluksgevoel, somber of juist totale kalmte. Hormonen hebben een stevige vinger in de pap als het gaat om gevoel en stemming.

In een vrouwenleven zijn zes momenten aan te wijzen waarop de hormoonspiegel schommelt:

  • Rond de eisprong.
  • Voor het begin van de menstruatie.
  • Tijdens de menstruatie.
  • Rond de zwangerschap.
  • Tijdens en na de bevalling (inclusief de periode van borstvoeding geven).
  • Tijdens de overgang.

In die perioden gebeurt er iets waardoor een vrouw ofwel geprikkeld, overgevoelig of neerslachtig raakt ofwel zich juist rustig, opgewekt of gelijkmatig gestemd voelt. Elke vrouw beschikt over dezelfde hormonen in dezelfde hoeveelheden, maar niet elke vrouw reageert op dezelfde manier op hormoonschommelingen.

PMS

Zo zijn vrouwen die last hebben van PMS (premenstrueel syndroom) gevoeliger voor hormoonwisselingen dan andere vrouwen, aan wie deze 'hormoonellende' voorbij gaat.

Bij deze vrouwen werken ook bepaalde neurotransmitters (chemische stoffen waarmee zenuwcellen in de hersenen berichten aan elkaar doorgeven) onvoldoende, zodat de stemming en het welbevinden in het tweede deel van de cyclus worden beïnvloed.

Pijnlijke borsten, prikkelbaarheid, een opgeblazen gevoel, wisselende stemmingen en een gespannen, depressief of agressief gevoel zijn typische PMS-klachten. De klachten worden heviger naarmate de overgang nadert om daarna definitief te verdwijnen.

Zwanger?

Een zwangerschap, ook een representatief voorbeeld van wat hormonen en vooral veranderingen in de hormoonhuishouding kunnen 'doen', zorgt voor een hoge hormoonspiegel, waardoor doorgaans een ontzettend goed gevoel ontstaat.

Vlak voor de bevalling stijgt die zwangerschapsondersteunende hormoonspiegel zelfs nog iets en komen er ook nog wat gelukkig stemmende endorfinen (hormonen die door de hersenen worden gemaakt) bij.

Direct na de bevalling vallen deze hoge concentraties hormonen ineens weg, waardoor ontwenningsverschijnselen kunnen ontstaan, die zich uiten in depressieve gevoelens, prikkelbaarheid, slapeloosheid en huilen.

Omdat een geboorte sowieso al veel veranderingen inluidt, ontstaat bij sommige vrouwen de 'babyblues', die een week of twee kan aanhouden. Langer durende somberheid en negatieve gevoelens kunnen duiden op een postnatale depressie, waarvoor professionele hulp nodig is.

Bij sterke stemmingswisselingen in welke situatie dan ook is het altijd raadzaam een dokter te raadplegen. Medicijnen, maar ook begrip en duidelijkheid kunnen een hoop goed doen.

Prethormonen

Hoewel hormonen hun eigen weg gaan, kunnen we ze wel degelijk zo nu en dan bijsturen. Een parachutesprong veroorzaakt een gezonde adrenalinekick en bepaalde sporten staan er om bekend de aanmaak van zogenoemde prethormonen te stimuleren. Zo is er de 'runners high': een endorfinestoot bij stevige inspanning.

Ook wandelen, fietsen, zwemmen, dansen en seks zorgen voor de aanmaak van extra hormonen, zoals endorfine, dopamine, serotonine en noradrenaline. Allemaal bezorgers van een heerlijk gevoel, kalmte en energie. Beweging is een natuurlijk antidepressivum. Wie zich lekker wil voelen, beweegt!