maandag, 17 februari 2020

Het stuitje. Een gevoelig botstukje

De restanten van de staart

Sommige delen van je lichaam lijken nergens goed voor. Het stuitje, ook wel staartbeen, is er zo een. Die vier samengegroeide staartwervels boven de bilspleet lijk je niet nodig te hebben, maar ze kunnen wel voor behoorlijk wat ongemak zorgen. Het stoten, kneuzen of breken kan ontzettend pijnlijk zijn. Daarbij gaan er geruchten dat je blind kunt worden als je op je stuitje valt.

Het stuitje vormt het uiteinde van de wervelkolom en heeft net als bijvoorbeeld de blindedarm geen duidelijke functie meer. Het vormt eigenlijk de resten van de staart, die zowel mensen als mensapen als enige gewervelde diersoort niet hebben. Dat maakt het stukje bot van ongeveer een vierkante centimeter onder het heiligbeen dus eigenlijk overbodig.

Vervelende pijn

Toch kan je stuitje voor aardig wat problemen zorgen. En pijn aan het staartbeen (coccygodynie) gaat niet zomaar over. De pijn bevindt zich vaak bovenaan de bilspleet en wordt meestal veroorzaakt door letsel. Als je op je achterwerk valt, kan het stuitje gekneusd of gebroken zijn. Soms ontstaat het na een bevalling of door sporten als wielrennen of motorracen. Urenlang op een smal zadel zitten, kan ook een pijnlijk staartbeen geven, veelal door irritatie of ontsteking van het botvlies. Zeldzame oorzaken zijn een infectie, gezwel of kanker in dat gebied. Ook spier- of gewrichtsaandoeningen leiden soms tot staartbeenpijn.

Een gebroken stuitje geeft vaak heftige vlammende pijn. Vooral als je gaat zitten op een gebroken stuitje is de pijn niet te verdragen. Een kneuzing gaat geregeld gepaard met blauwe plekken of bloeduitstortingen en een gezwel, fistel of cyste zie en voel je vaak aan de buitenkant.

Maakt het blind?

Je hoort nog wel eens dat een val op je stuit leidt tot blindheid. Dit hoeft echter niet. In tegenstelling tot de hoger gelegen wervelkolom lopen er door het stuitje geen zenuwen. Het is daarom erg onwaarschijnlijk dat je blind wordt, als je op je stuitje valt. In theorie is het wel mogelijk. Bij heel hard vallen kan de schok via de wervelkolom worden doorgegeven aan het hoofd en dan kunnen zenuwen beschadigd raken. Blind- of doofheid kan dan wel het gevolg zijn, maar dat is volledig afhankelijk van welke zenuwen zijn beschadigd.

Diagnose stellen

Staartbeenpijn kan variëren van een onbehaaglijk gevoel tot een vlammende ondraaglijke pijn. Meestal speelt de pijn op tijdens het zitten en verschuiven van je billen. De diagnose wordt meestal gesteld op basis van de typische pijnklachten die door een ongeval of bevalling zijn ontstaan. Een grondig lichamelijk onderzoek is ook gebruikelijk. Als het nodig is, wordt een röntgenonderzoek, MRI-scan of CT-scan gebruikt.

In principe geneest een breuk vanzelf, maar dit kan maanden duren. Geneest de stuit niet voldoende dan worden de staartbeenwervels nog wel eens verwijderd. Er is hier echter nog niet veel onderzoek naar gedaan en de resultaten wisselen. Toch lijken sommige mensen er veel baat bij te hebben. Ook een ontsteking (meestal) en kneuzing genezen vanzelf. Een gekneusd stuitje heeft vaak drie tot zes weken nodig om te herstellen. Een abces, cyste of fistel dient operatief verwijderd te worden.

Tegen de pijn?

Helaas heelt een pijnlijk stuitje vaak slecht of keert de pijn weer terug. De kans is namelijk groot dat je de dag zittend en fietsend doorbrengt, waardoor je je stuitje continu belast. De behandeling bij deze pijn kan variëren.

Vaak bestaat het uit gebruik van pijnstillers (NSAID’s) en het aanpassen van de zithouding. Soms geeft een speciaal kussen met een gat erin verlichting, of een speciaal fietszadel. Ook manuele therapie en bekkenbodemfysiotherapie kunnen helpen. Verder is er de mogelijkheid om ontstekingsremmers in het staartbeen te injecteren. Bij ernstige pijnklachten bestaat er ook de optie om de zenuw te blokkeren.