dinsdag, 12 november 2019

Herseninfarct (beroerte, CVA)

Een herseninfarct ontstaat doordat een bloedvat naar je hersenen plotseling afgesloten wordt, waardoor je hersenen te weinig bloed krijgen. De meest voorkomende symptomen zijn verwarde spraak, een scheve mond en verlamming van je arm of been. Bel bij deze symptomen direct het alarmnummer. Hoe ontstaat deze aandoening?

Wat is een herseninfarct?

Wanneer een van de bloedvaten naar de hersenen plotseling afgesloten wordt, krijgt een deel van je hersenen gedurende korte of langere tijd te weinig zuurstof. Daardoor kunnen je hersenen hun werk niet goed doen en ontstaan er uitvalverschijnselen, zoals een verlamming van je gezichtsspieren, armen of benen. Dit wordt een herseninfarct of beroerte genoemd. Artsen noemen deze hersenaandoening een cerebrovasculair accident (CVA): een ongeluk van de bloedvaten in en naar de hersenen.

De symptomen van een herseninfarct houden langer dan enkele minuten aan. Wanneer de symptomen binnen enkele minuten overgaan, kan het zijn dat je een TIA (‘transient ischemic attack’ oftewel voorbijgaande aanval van zuurstofgebrek in je hersenen) hebt. De symptomen van een herseninfarct lijken op die van een hersenbloeding. Vaak is pas op een scan te zien of je een infarct of een bloeding in je hersenen hebt.

Oorzaken

Een herseninfarct ontstaat wanneer een bloedvat in of naar de hersenen afgesloten wordt en je hersenen te weinig zuurstof krijgen.

De bloedvaten in je hals kunnen dichtslibben door slagaderverkalking (atherosclerose of arteriosclerose). Door ophopingen van vet en cholesterol (plaques) wordt de binnenwand van de bloed langzaam dikker. Ook kan de vaatwand beschadigd raken wanneer je langdurig een hoge bloeddruk hebt. Wanneer het bloedvat helemaal dichtzit, kan er geen bloed meer doorheen. Ook kan er een stukje van de plaque afbreken en verderop voor een verstopping van het bloedvat zorgen.

Je bloedvaten in en naar de hersenen kunnen ook worden geblokkeerd door een bloedprop (embolie). Zo’n bloedprop ontstaat vaak in het hart. Hartaandoeningen die het risico op een bloedprop verhogen zijn hartritmestoornissen zoals boezemfibrilleren (atriumfibrilleren), hartklepoperaties, endocarditis (ontsteking van de hartkleppen), een hartaanval (hartinfarct) en gezwellen in het hart.

Zeldzame oorzaken van een herseninfarct zijn:

  • Vernauwing van de kleine bloedvaten in je hersenen, bijvoorbeeld door een langdurige hoge bloeddruk.
  • Verminderde doorbloeding van je hersenen, bijvoorbeeld door een hartinfarct waarbij je hart plotseling minder bloed rondpompt.
  • Trombose in de aders van je hersenen (sinustrombose of cerebrale veneuze trombose), waarbij een bloedprop de afvoerende bloedvaten blokkeert.
  • Aangeboren afwijkingen van de bloedvaten in de hersenen.

Symptomen

De symptomen van een herseninfarct ontstaan plotseling en houden langer dan enkele minuten aan. Welke verschijnselen je krijgt, hangt af van het gebied in de hersenen dat te weinig bloed en zuurstof krijgt.

Symptomen van een beroerte kunnen zijn:

  • verlamming van een arm en/of been
  • scheef gezicht, afhangende mondhoek en/of ooglid
  • moeite met praten, verward praten
  • tintelingen of een doof gevoel in je gezicht, arm en/of been
  • minder goed zien
  • duizeligheid
  • evenwichtsstoornissen
  • bewusteloosheid

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Wanneer je symptomen van een herseninfarct hebt, bel dan meteen met het alarmnummer. Je moet zo snel mogelijk naar het ziekenhuis, waar artsen vast kunnen stellen waardoor je symptomen veroorzaakt worden en snel een behandeling kunnen starten om verergering van je klachten en blijvende schade zoveel mogelijk te voorkomen.

Je arts doet lichamelijk onderzoek en laat een CT-scan van je hersenen maken. Meestal laat de arts ook bloed afnemen om andere oorzaken van je symptomen uit te sluiten. Soms is extra onderzoek nodig, zoals een MRI-scan van je hersenen of een scan (CT of MRI) van je bloedvaten.

Risicofactoren

Hart- en vaatziekten verhogen het risico op afsluiting van je bloedvaten, waardoor een herseninfarct kan ontstaan. Risicofactoren hiervoor zijn:

Andere risicofactoren voor een beroerte zijn migraine met aura en behandeling met vrouwelijke hormonen (oestrogeen), bijvoorbeeld tegen overgangsklachten. Ook een hogere leeftijd vergroot de kans op een herseninfarct: driekwart van de patiënten is ouder dan 65 jaar.

Behandeling

De behandeling van herseninfarcten bestaat uit drie fasen. De eerste week na het infarct noemt men de acute fase. Je wordt in het ziekenhuis behandeld om schade aan je hersenen zoveel mogelijk te beperken en complicaties te voorkomen. Soms kan de bloedprop die het probleem veroorzaakt weggehaald of opgelost worden (trombolyse). Wanneer de bloedvaten in je hals dichtgeslibd zijn, kunnen artsen soms de plaques weghalen tijdens een operatie.

De herstelfase duurt ongeveer zes tot twaalf maanden. Je leert om de verminderde functies (bijvoorbeeld spreken, bewegen, begrijpen) te verbeteren en pakt langzaam je dagelijkse leven weer op, waarbij meestal aanpassingen nodig zijn. Je begint zo snel mogelijk na het infarct met bewegen en andere revalidatie om zo goed mogelijk te herstellen.

In de chronische fase staan het verwerken en omgaan met beperkingen centraal. Jij en je omgeving leren accepteren wat er gebeurd is en hoe je het beste verder kunt leven. Het is belangrijk om te voorkomen dat je opnieuw een herseninfarct krijgt. Je krijgt medicijnen die voorkomen dat je bloed te makkelijk stolt en bloedproppen vormt. Ook andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten kun je beter aanpakken. Gezond eten, bewegen en niet roken vormen de basis van een gezonde leefstijl. Zo nodig schrijft je arts medicijnen voor tegen een hoge bloeddruk, diabetes, verhoogd cholesterol of hartritmestoornissen.

Prognose

Een herseninfarct kan blijvende en ernstige schade veroorzaken. Veelvoorkomende restverschijnselen zijn verlamming van een arm of been, spraakstoornissen, problemen met zien, geheugenproblemen en veranderingen in je stemming en gedrag.

Ongeveer twintig procent van de mensen met een herseninfarct overlijdt binnen een jaar na de beroerte. Het herseninfarct is in Nederland een van de meest voorkomende doodsoorzaken en de belangrijkste oorzaak van blijvende invaliditeit.

Na een herseninfarct is het risico op een nieuwe beroerte verhoogd, vooral in de eerste twee weken en bij mensen boven de veertig jaar. Het is daarom belangrijk dat je zo snel mogelijk behandeld wordt en dat de oorzaak opgelost wordt als dat mogelijk is.